آیا می دانید کنگر دارای چه فوایدی می باشد؟ آیا می دانید کنگر برای تمام افراد مفید نیست و برای برخی حتی مضر است؟

كنگر معمولی گیاهی است خودرو با برگ‌های خاردار و ساقه‌های ضخیم شبیه به كرفس كه از آن در پخت سوپ، خورش و حتی به‌صورت خام در سالاد استفاده می‌كنند.

البته باتوجه به اینكه برگ‌های آن تیغ‌های ریز و تیزی دارند، هنگام پاك‌كردن مراقب دستان خود باشید؛ پس بهتر است از دستكش استفاده كنید.

كنگر طبیعتی گرم و خشك دارد و به همین علت آن را با ماست نیز می‌خورند و در ضمن برای آن دسته از افرادی كه گرم‌مزاج هستند، خوردن آن توصیه می‌شود. علاوه بر این، كنگر منبع غنی پتاسیم است.

خواص درمانی

* كنگر ضدعفونی‌كننده، اشتهاآور، تب‌بر و هضم‌كننده غذاست و درضمن، مصرف آن باعث تقویت دستگاه گوارش می‌شود.

* این گیاه و به‌خصوص برگ آن ادرارآور و نیروبخش است و در ضمن قلب را نیز تقویت می‌كند.

* كنگر در درمان یرقان، نارسایی كبد و كم‌خونی مؤثر بوده و از كبد در برابر سموم شیمیایی محافظت می‌كند.

* محققان معتقدند وجود ماده‌ای به نام سینارین در عصاره برگ كنگر، باعث كاهش كلسترول و تری‌گلیسیرید خون می‌شود. در ضمن همین ماده به همراه ماده دیگری به نام اسید كافئیك موجود در كنگر، كبد را در برابر عفونت حفظ می‌كنند.

توجه: چه كسانی بهتر است كنگر نخورند؟

افرادی كه ناراحتی‌های كلیوی و كبدی شدید دارند از مصرف برگ كنگر پرهیز كنند.

زنان باردار و كودكان

باتوجه به اینكه كنگر باعث انقباض كیسه‌ صفرا می‌شود، افرادی كه سنگ كیسه‌ صفرا دارند، از خوردن آن صرف‌نظر كنند.

  گیلاخه یا گل آقا

ضد عفونی کننده روده‌ها و مدر است و برای معالجه رماتیسم و بیماریهای کبدی مفید است. ضماد آن برای نرم کردن ورمها مفید است. ترشح ادرار و حیض را زیاد می‌کند و قاعده‌آور است. جوشانده یا پخته شده آن با جو برای درد سر, سینه, تنگی نفس و پرورده تره با سرکه در باز کردن گرفتگی کبد و طحال و خوردن برگ پخته آن برای بواسیر مفید است برای خشک کردن رطوبتهای رحم مفید است. ضماد آن باسماق برای مخملک و زگیل و با نمک برای التیام زخمهای بر مفید است. خوردن آن بینائی چشم را کاهش می‌دهد.

     شِنگ

برگهای گیاه شنگ  از خونريزي معده جلوگيري مي‏كند. اگر مسموم شديد از ريشه‏این گیاه  استفاده كنيد. براي رماتيسم مفيد است  و آب ريشه خام شنگ  زگيل را از بين مي‏برد. براي مسلولين نفع بسيار دارد. گل این گیاه  را بر روي محل سوختگي قرار دهيد تا از قدرت آن التيام سوختگي پي ببريد!
فارسي این کیاه  شنگ است، در شيراز و اصفهان به شنگ آلاله شنگ و در خراسان ريش بز خالدار خطاب مي‏كنند. به این  گياه قندرون، سنسفيل، تسلسفيل، اسپلنج و اسفلنج هم مي‏گويند. عربي نوع چمني این گیاه  كه برگهاي آن باريك‏تر از شنگ  مي‏باشد، لحيه التيس و زنب الخيل است، ولي در عراق و شامات به آن اذناب الخيل مي‏گويند. شنگ  در چمنزارهاي نمناك شمال ايران، عمارلو، بين كبوتر چاي و زرد چين، ايسپيلي ييلاق دامنه البرز، مخصوصا افجه و نارون مي‏روید و نوع چمني این گیاه  در مغرب ايران، تفرش، اراك، كوه شاهو و كردستان زياد است، و در اروپا به علت زيبايي گل این  گياه شنگ پرورش مي‏دهند. گياه شناسان قديم نوع حقيقي شنگ را  نر و نوع چمني را ماده مي‏دانستند، و در زبان فرانسه به شنگ يارب دوشوو، در فاصله ارديبهشت تا تير ماه ظاهر مي‏شود ريشه گياه شنگ داراي لعاب بوده و كمي تلخ است و خوردن آن اشتها را فوق العاده زياد مي‏كند. ريشه شنگ خلط آور و نرم كننده سينه و التيام دهنده زخمهاست. از برگهاي شنگ در سالاد استفاده مي‏كنند و ايرانيان آن را مانند كاهو و كاسني با سركه و بدون آن مي‏خورند، چون بسيار خنك مي‏باشم. خوردن برگهاي شنگ اسهال و خونريزي معدي را بند مي‏آورد و از خونريزي سينه جلوگيري مي‏كند و براي مسلولين نافع است.
ريشه شنگ براي جلوگيري از اسهال و خونريزي، از برگش قويتر است و خوردن خيسانده آن در شراب براي جلوگيري از خونريزي رحم تجويز مي‏شود پاشيدن برگ و گل خشك شده این گیاه  در روي زخمهاي چركي و متعفن سودمند مي‏باشد ضماد آنرا براي التيام عصب قطع شده مفيد دانسته‏اند ضماد گل شنگ  با موم جهت سوختگي آتش مفيد است حكيم محمد بن زكرياي رازي خوردن ريشه گياه شنگ را پادزهر سموم مي‏دانست. عصاره گياه شنگ كه در طب سنتي ايران طرثوث خوانده شده است پادزهر قوي است و در ساختن ترياق فارون به كار مي‏رود. براي معالجه نزله ريوي، نقرس، رماتيسم و امراض جلدي جوشانده شصت گرم ريشه شنگ تجويز می  كرده‏اند. اگر این گیاه را پختید  هرگز آب آن را دوز نريزند بلكه آن را بنوشید، زيرا منافع شنگ  در آب جوشانده جمع مي‏شود. عصاره شنگ جهت درمان كچلي و زخمهاي جلدي مفيد است. آب ريشه خام شنگ  زگيل را از بين مي‏برد.
قندرون‏
چنانچه گياه شنك چمني را قطع كنيد، از آن يك ماده كائوچو كي ترشح مي‏شود، كه به آن قندرون و قندران مي‏گويند. اين ماده در برابر هوا سفت مي‏شود و ايرانيان آن را مانند سقز مي‏جويند و چنانچه كمي حرارت  به آن بدهيد، به صورت كش در مي‏آيد و با آن بهترين لاستيك را مي‏توان ساخت، ولي چون مقدار آن كم است و ساختن لاستيك با آن به صرفه نيست. قندرون از دوستان كبد بوده و سريع الهضم است و از احتقان خون جلوگيري كرده، جويدن آن هضم غذا را آسان مي‏كند، اشتها را زياد مي‏نمايد. براي پاك شدن سينه از اخلاط نافع است. براي شش و قلب نيز مفيد مي‏باشد. خوردن مقدار كمي از آن، شب مواقع خواب براي تسكين سرفه تجويز شده است، ضماد آن با سندروس يا زرده تخم مرغ نيم برشته بر روي زخم جهت التيام و روياندن گوشت سودمند مي‏باشد. ضماد گداخته آن با پيه بزجهت رفع كجي ناخن و درد عضلات و ترك پوست و شقاي مزمن مخصوصا با كمي شنجرف نافع مي‏باشد و با روغن زيتون جهت تحليل ورمها و شكاف كشاله ران و تقويت اعصاب و خارش نافع مي‏باشد. مقدار خوراك آن يك مثقال است.

ریواس و خواص و مضرات آن

ريواس يكي از گياهان اصيل و با قدمت ايراني به حساب مي‌آيد. ظاهر آن شبيه به كرفس اما صورتي رنگ و طعم آن ترش و شيرين يا ملس است. ریواس بطور طبیعی در فصل بهار تا اوایل تابستان می روید . ساقه ریواس مصرف خوراکی دارد.

كمتر كسي پيدا مي‌شود كه نوشيدن يك ليوان شربت ريواس خنك و تگري نيشابور را در فصل‌هاي گرم سال تجربه نكرده باشد چرا كه مادرها و مادربزرگ‌ها هميشه معتقد بودند ريواس حال‌مان را جا مي‌آورد و در عين حال كلي خاصيت به بدن‌مان مي‌رساند!

البته آشنايي با ريواس فقط به شربت ختم نمي‌شود و با آن مي‌توانيد خورش، آبگوشت، اشكنه، سالاد، كوكو و حتي لواشك هم تهيه كنيد. ريواس سرشار از عناصر معدني و انواع ويتامين‌هاست و به هضم غذا كمك مي‌كند. حال اگر كنجكاو شده‌ايد كه با ساير خواص و مضرات احتمالي اين گياه خوش‌رنگ و لعاب و دستورات غذايي آن آشنا شويد، با ما همراه باشيد.

ريواس يا كرفس صورتي؟!
ريواس گياه بومي آسياست و احتمال مي‌رود اولين بار در سيبري يا هيماليا برداشت شده باشد. حتي گفته مي‌شود چيني‌ها پيش از ميلاد مسيح به عنوان دارو از آن استفاده مي‌كردند. در اروپا نيز كشت آن از قرن شانزدهم آغاز شد. جالب است بدانيد اهالي شرق ايران ريواس را با عنوان «رواش» مي‌شناسند. ريواس از دسته ترشك‌ها به حساب مي‌آيد و در هواي خنك و فصل بهار مي‌رويد.

ريواس، سبزی صورتي پرخاصیت
بنابراين قادر است دماهاي پايين را تحمل كند. ساقه اين گياه صورتي رنگ است و به كرفس شباهت دارد. برگ‌هاي آن نيز در دماي پايين صورتي و قرمز رنگ مي‌شود و در دماي بالاي ۳۰ درجه سانتي‌گراد سبز تيره باقي مي‌مانند. محل رويش آن در ايران دامنه بينالود، كوهستان‌هاي آذربايجان و كردستان، بلندي‌هاي البرز در شمال تهران، خراسان رضوي، كوه‌هاي روستاي رباط ترك (دليجان) و قلعه تخت كوه است اما بيشتر از همه سوغات نيشابور به حساب مي‌آيد.

ريواس خواص منحصر به فرد و بسيار زيادي دارد كه در اينجا به چند نمونه از آنها اشاره مي‌كنيم:

– مقوي قلب و اعصاب است.
– با تحريك ترشح نمك‌هاي صفراوي از كبد، باعث تنظيم جذب چربي از روده مي‌شود.

– باعث كاهش خونريزي از معده و روده مي‌شود.
– به رفع اختلالات قاعدگي كمك مي‌كند.

– ورم ملتحمه چشم را كاهش مي‌دهد.
– به ترميم جراحات، زخم‌هاي چركي سطحي و سوختگي‌هاي پوستي كمك مي‌كند.

– مسرت‌بخش است و باعث رفع افسردگي مي‌شود.
– لوزالمعده را وادار به ترشح انسولين كرده و قند خون را كاهش مي‌دهد.

– كاهنده چربي و كلسترول خون است و از ايجاد لخته در رگ‌ها جلوگيري مي‌كند.
– مصرف مداوم آن باعث تصفيه خون و رفع جوش و دمل مي‌شود.

– كاهنده شهوت است.
– زخم‌هاي دهان را درمان مي‌كند.

– سرگيجه و وزوز گوش را كاهش مي‌دهد.
– فيبر و پتاسيم موجود در آن سوخت و ساز بدن را بالا مي‌برد و باعث كاهش وزن مي‌شود.

– اسيد معده را متعادل مي‌كند.
– برطرف كننده استرس، ترس و وسواس است.

مراقب باشيد سردي‌تان نكند!
طبع ريواس از لحاظ طب سنتي سرد است اما اگر با مقداري شكر يا عسل مصرف شود از سردي آن كاسته مي‌شود. اين گياه منبع غني از ويتامين‌ها و املاح معدني به شمار مي‌آيد و اثرات معجزه آسايي بر سلامت دارد. ريواس قابض است و باعث تقويت معده و كبد مي‌شود و دفع باكتري‌هاي مضر از دستگاه گوارش مي‌شود. با اين حال زياده روی در مصرف آن مي‌تواند دردسرساز شود. همچنين براي بيماران تب‌دار و بی اشتها مفيد است و يرقان، ضعف و سستي را برطرف مي‌کند. براي اين منظور كافي است ۱۰۰ گرم آب ريواس خام را به همراه آب هويج يا كرفس، خيار و سيب (يك سوم آب ريواس و دو سوم آبميوه‌ها يا سبزي‌هاي ذكر شده) بنوشيد.

علاوه براينها، ريواس به كاهش حالت تهوع و درمان اسهال‌هاي صفراوي (با مزاج گرم) كمك مي‌كند. ساقه‌هاى زيرزمينى آن نيز (معروف به ريوند) در رفع يبوست و كاهش علائم بواسير تاثيرگذارند و معده را ضد عفونى مى‌كنند.

شربت بهشتی با ريواس قاقری!
شربت ريواس از ساقه گونه‌اي از اين گياه تحت عنوان قاقري يا ريواچ تهيه مي‌شود. اين نوع ريواس برخلاف ريواس‌هاي ديگر طعمي ‌شيرين دارد و در دامنه كوه زيبد واقع در استان خراسان رضوي مي‌رويد. شربت آن هم بسيار خوش طعم است و به آب انار شيرين شباهت دارد. از ريواس و برگ‌هاي زخيم و گوشت‌دار آن در غذاهاي ايراني به صورت خام و پخته نيز استفاده مي‌شود. توجه داشته باشيد كه ريواس را نبايد بيشتر از يك تا سه روز در يخچال نگهداري كنيد.

آشنایی با خواص ریواس
همه کاربردهای ریواس
جهت بهره‌مندي از خواص ريواس حتما لازم نيست آن را بخوريد. ريواس علاوه بر اينكه بر ارگان‌هاي داخلي بدن تاثير مي‌گذارد كاربردهاي ويژه ديگري هم دارد؛ از جمله اينكه:

– جهت پاك كردن آثار سوختگي از ظروف، مقداري ريواس را همراه با آب در آنها بجوشانيد. اسيد موجود در ريواس چربي‌هاي سوخته و چسبيده به ته ظرف را پاك مي‌كند.

– برگ‌هاي ريواس به دفع حشرات موزي كمك مي‌كنند.

– مصرف جوشانده ريشه ريواس روي موها باعث طلايي شدن موهاي قهوه‌اي رنگ مي‌شود. براي روشن شدن مو همچنين مي‌توانيد ۵۰ گرم ريواس را در يك ليتر آب به مدت ۳۰ دقيقه بجوشانيد. سپس اين محلول را صاف كرده و موها را چندبار با آن خيس كنيد.

ماسک ریواس برای برطرف کردن جوشهای چرکى:
پودر گل ریواس را با یک قاشق ماست مخلوط کنید و هفته اى سه بار روى پوست صورت بمالید.
معجون رنگ پريدگی ریواس:
برای رفع پريدگی رنگ صورت آب ريواس؛ آب هويج (زردك) و آب سيب سرخ را به نسبت مساوی با هم مخلوط نمایید و اين نوشيدنی را بنوشید.

لوسیون ریواس برطرف کننده جوش و لک:
ریواس رنده شده را با آب لیمو مخلوط نمایید و این لوسیون را به پوست خود بمالید این لوسیون موجب از بین رفتن جوش و لک می شود.

ماسک ریواس:
ریواس له شده را با مقدارى سرکه مخلوط نمایید و روى تمام صورت بمالید این ماسک براى از بین بردن کک و مک و جوش هاى چرکى و از بین بردن لک و جاى جوش مفید است.

در چه ظرفی ریواس بپزیم؟
هنگام خريد، ساقه‌هاي جوان و ترد ريواس‌ را انتخاب كنيد. براي آماده‌سازي آن نيز بايد ريواس را پوست كنده، خرد كنيد و بشوييد. بهتر است بيشتر از قسمت‌هاي ترد، نازك و روشن ريواس استفاده كنيد زيرا قسمت‌هاي سبز‌ و تيره‌تر آن كمي به تلخي مي‌زنند.

قسمت‌هاي سفت‌تر آن هم بعد از پخت ريش‌ريش مي‌شوند و سفت باقي مي‌مانند. لازم به ذكر است كه ريواس براي پخت به يك جوش كوتاه احتياج دارد و اگر مدت طولاني روي حرارت بماند، له مي‌شود. به همين دليل بايد آن را در پايان پخت به غذا اضافه كرد. همچنين به دليل اگزالات پتاسيم موجود در آن، بهتر است در ظروف فلزي به خصوص مسي پخته نشود زيرا مس با غذاهاي اسيدي واكنش‌هاي مضري ايجاد مي‌كند.

خواص درمانی ریواس
پنج دستور درماني با ريواس
– براي درمان كم‎خوني، از ريشه خشك شده ريواس يا شربت آن همراه با غذا استفاده كنيد.

– براي رفع درد، ناراحتي، گاز و نفخ معده ۱۵ گرم پودر ريشه ريواس را براي ۲۰ دقيقه در ۳۰۰ سي‎سي آب جوش دم كنيد و قبل از غذا يك استكان از آن بنوشيد.

– براي استحكام استخوان‌ها، ريشه ريواس را همراه با عرق مرزه در روغن كنجد بجوشانيد و بعد از ولرم شدن آن را روي بدن ماساژ دهيد.

– برای بیماری برص ریشه ریواس را به‎صورت پودر درآورده با عسل مخلوط کنید و در محل بمالید.

– برای درمان آبله، پیوره و دندان درد، ساقه ریواس را بجوشانید و به‎صورت ضماد روی محل قرار دهید. همچنین می‌توانید خود ریواس را بجوید.

– برای درمان سرفه‌های کهنه و زیادی صفرا گرد ریشه ریواس را با لعاب به دانه، به‎صورت حبّ درآورده و زیر زبان قرار دهید.

خواص درمانی
ریواس طبیعت سرد دارد و دارای ویتامین‌ها و املاح معدنی گوناگونی است. برای تمامی اعضای بدن، ماده غذایی بسیار ممتازی شمرده می‌شود و اثر شگفت انگیز و معجزه آسایی دارد. قابض است و برای تقویت معده و کبد مفید می‌باشد.

خوردن ریواس برای بیماران تب دار و بی‌اشتها مفید بوده و یرقان، وسواس، سستی را درمان می‌نماید. در این گونه موارد می‌توان ۱۰۰ گرم از آب ریواس یا رب ریواس را میل کرد. صفرا و دل به هم خوردگی را رفع می‌کند و برای حصبه و اسهال گرم صفراوی مفید بوده و کرم کُش است.

خوردن ریواس را نباید در برنامه غذایی از یاد بُرد. ریواس را برای تهیه خورش، کمپوت، مربا و شربت مورد استفاده قرار می‌دهند. سعی کنید در مصرف ریواس زیاده‌روی نکنید.

مفیدترین طریقه مصرف آن، مصرف آب ریواس همراه با آب هویج، کرفس، خیار و سیب می‌باشد که یک‌سوم آب ریواس و دوسوم بقیه مواد است. ریواس اثر ملین داشته و اشتها‌آور است و برای افزایش اشتها و یبوست مفید می‌باشد. مصرف ریواس برای مبتلایان به سنگ کلیه و ناراحتی‌های مثانه خطرناک است.

شیر مادرانی که ریواس می‌خورند، در نوزادان تولید اسهال می‌کند. ریواس، مقوی قلب و اعصاب بوده و برای درمان بواسیر مفید است.

ریواس به‌عنوان فعال کننده عملکرد دستگاه گوارش، ناقل نمک‌های صفراوی و محرک ترشح کبد شناخته شده است. نخستین کار‌کرد آن در دهان این است که با تحریک جوانه‌های چشایی به واسطه مزه تلخ خوشایندش، موجب پاک شدن حفره دهان شده ودهان را برای چشیدن غذای بعدی آماده می‌سازد.

این گیاه در معده سبب افزایش ترشح معده و تحریک آن می‌شود. در نتیجه به طور کلی باعث بهبود عملکرد معده می‌گردد. علاوه بر این با تحریک ترشح نمک‌های صفراوی از کبد، به تنظیم جذب چربی از روده کمک می‌کند.

ریواس خاصیت مسهلی، ضد‌التهابی و متعادل کننده عملکرد روده‌ها (درمان یبوست و اسهال) را داشته و در درمان یرقان، خونریزی معدی- روده‌ای، اختلال قاعدگی، ورم ملتحمه چشم، جراحات ناشی از ضربات و صدمات جسمانی، زخم‌های چرکی سطحی و سوختگی‌های حاصل از حرارت کاربرد دارد.

براي چه كساني مضر است؟!
از آنجايي كه ريواس داراي مقدار زيادي اكساليك اسيد است (۴۶۰ ميلي گرم در هر ۱۰۰ گرم)، زياده‌روي در مصرف آن مي‌تواند باعث آسيب به دستگاه گوارش و كليه‌ها و جلوگيري از جذب كلسيم و منيزيم شود. بنابراين خطر پوكي استخوان را بالا مي‌برد. افراد بالغ در روز مجاز به مصرف ۱۰ گرم اكساليك اسيد و كودكان مجاز به مصرف ۳ تا ۴ گرم از اين ماده هستند. البته اين ميزان اكساليك اسيد از چند كيلوگرم ريواس به دست مي‌آيد، بنابراين مصرف متعادل اين گياه نه تنها خطري ندارد بلكه خواص بسيار زيادي را هم به بدن مي‌رساند. اما مبتلايان به سنگ كليه، ناراحتي‌هاي مثانه، درد سينه و سرفه بهتر است قبل از خوردن ريواس با پزشك خود مشورت داشته باشند.

مصرف ريواس توسط مادران شيرده نيز ممكن است باعث ايجاد اسهال در نوزادان شود. مبتلايان به نارسايي‌هاي قلبي هم نبايد در خوردن آن زياده‌روي كنند زيرا حاوي مقادير قابل توجهي سديم است و باعث افزايش احتباس آب در بدن مي‌شود. برگ‎ ريواس نيز بهتر است به صورت خوراكي استفاده نشود زيرا حاوي تركيبات سمي براي بدن است.

سایر مصارف ریواس
ریواس به علت خاصیت اسیدی، برای پاک کردن ظروفی که آثار سوختگی مواد غذایی در آنها به جای مانده باشد، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

افرادی که موی آنها قهوه‌ای کمرنگ است، با استفاده از ریشه این گیاه می‌توانند به رنگ موی طلایی دست یابند. برگ‌های ریواس را می‌توان به‌عنوان حشره کش موثر برای دفع حشرات به کار برد.

ریواس با طعم منحصر به فرد خود، در بیشتر دسرها و شیرینی‌ها استفاده می‌شود.

ریواس تا یکی دو روز در یخچال قابل نگهداری است. برای نگهداری طولانی تر ریواس، پس از بریدن ساقه‌ها، آن را منجمد می‌کنند. اگر ساقه‌های ریواس به طور خام مصرف شود، به شدت ترش خواهد بود. به‌طور معمول آن را با شکر یا عسل می‌پزند یا در کیک‌ها مورد استفاده واقع می‌شود. همچنین به تنهایی یا همراه با توت فرنگی در تهیه ژله و مرباها به کار می‌رود. چاشنی‌هایی که با ریواس مصرف می‌شوند، عبارتند از لیمو، دارچین و زنجبیل.

نکته :

لازم به ذکر است که برگ ريواس سمی است و بايد از خوردن آن پرهيز کرد.